بازی بستن تنگه هرمز؛ کی سود کرد؟ کی ضرر؟ | چرا ترامپ به تاسیسات نفتی حمله نمیکند؟
رویداد۲۴ | امیرحسین جعفری- ترامپ از سالها پیش حتی زمانیکه یک تاجر عادی بود، از آرزوی حمله به جزیره خارک حرف زده بود. هرچند پیش از ترامپ، یک چهره مطرح صهیونیست به نام مایکل روبین این طرح را برای تحت کنترل گرفتن اقتصادی منطقه و بحرانسازی برای ایران مطرح کرده است.
بالاخره بعد از گذشت دو هفته از آغاز جنگ، ترامپ رویای دیرینه خود را محقق کرد؛ به جزیره خارک بیش از پانزده بار شلیک شد. اما هدف این شلیک ها به اذعان ترامپ، زیرساخت نفتی نبود.
حمله آمریکا به جزیره خارک با وجود اینکه حمله به زیرساختهای نظامی این جزیره بود، اما بیشتر پیامهایی در حوزه انرژی داشت. این جزیره در کنار یک محیط زیست هیجان انگیز برای زندگی غزالهای وحشی، نزدیکهفتاد سال است که به عنوان ترمینال نفتی ایران شناخته میشود.
خارک نخستین بار در سال ۱۳۳۸ برای تبدیل شدن به یک زیرساخت نفتی مورد استفاده قرار گرفت. پایانه نفتی خارک ظرفیت بارگیری روزانه ۷ میلیون بشکه نفت را دارد.دو اسکله بارگیری شرقی و غربی نیز فصل مهمی از ساخت و سازهای این جزیره را تشکیل میدهد. حمله به خارک و یا تصرف آن، یک حمله اقتصادی عظیم به ایران است که میتواند تبعات بسیار اسفباری برای آینده نفت جهان داشته باشد.
از سوی دیگر تداوم جنگ نفتی میان ایران و آمریکا باعث شدتگیری بحران و گران شدن نفت تا نزدیک ۲۰۰ دلار خواهد شد. کارشناسان می گویند در صورت تشدید این درگیریها، بازگشایی تنگه هرمز هم نمیتواند راهگشای بازار نفت باشد.
آیا ذخایر استراتژیک بازار نفت را نجات میدهند؟
بیشتر بخوانید:
تنگه هرمز؛ دروازه جنگ یا اهرم فشار؟
سعید میرترابی، کارشناس حوزه نفت، معتقد است که آزادسازی ذخایر استراتژیک قابل مقایسه با میزان نفت متوقف شده در تنگه هرمز نیست. او به رویداد۲۴ میگوید: «فلسفه ذخایر استراتژیک همین است که در شرایط بحرانی مانند الان، از آن استفاده کنند. میزان این نفت در هر کشور متفاوت است. برنامه اصلی برای ذخایر استراتژیک این بوده که هر کشوری برای ۹۰ روز به نسبت نیاز خود، ذخایر داشته باشد. اکثر کشورها در شرایط پایان فصل سرد حداکثر ۶۰ روز ذخیره دارند. معمولاً اواخر فصل سرما حجم ذخایر کمتر است.»
او به سیاست اخیر آژانس بین المللی انرژی مبنی بر برداشت ۴۰۰ میلیون بشکه از ذخایر استراتژیک اشاره کرده و می گوید: کشورهای عضو آژانس بینالمللی انرژی، سازمانی که در مقابل اوپک قرار دارد، در این فرآیند مشارکت کردهاند. با این حال در این مصوبه سرعت برداشت و میزان برداشت هم چندان مشخص نیست.
به گفته میرترابی، با توجه به بسته شدن تنگه هرمز، حدوداً ۱۷ میلیون بشکه در روز از نفت جهان کاسته شده است. اگرچه گفته میشود ایران در حال صادرات نفت است، اما محاسبات در مورد ایران مبهم است و میزان نفت صادراتی آن در این اعداد نمیآید.
او تاکید کرده کل کشورهای غربی با ذخایرشان نمی توانند روزانه ۱۷ میلیون بشکه نفت را جبران کنند. استخراج و برداشت به این سرعت آن هم در حدود ۱۵ الی ۱۷ میلیون بعید است.
افزایش قیمت نفت تا ۲۰۰ دلار
او مدعی است که حمله به تأسیسات نفتی میتواند قیمت نفت را تا ۲۰۰ دلار افزایش دهد، اما خسارتهای جدی به کشورهای نفتی وارد خواهد شد. میرترابی میگوید: «حمله به تأسیسات نفتی صورت گرفته است. متأسفانه علاوه بر خارک، به عربستان، عراق و قطر هم حمله شده است. این حملات تاکنون محدود بوده است. تخریب حملات به شکلی نبوده که تولید نفت را دچار مشکل کند اما این اتفاق به طور کلی خیلی خطرناک است.»
چرا آمریکا به تاسیسات نفتی حمله نمی کند؟
بعد از حمله اسرائیل به انبارهای نفت تهران، گزارش هایی منتشر شد که نشان می دهد ترامپ با این حملات موافق نبوده است. میرترابی دلیل تحفظ هر دو طرف در حمله به تاسیسات نفتی را شرح داده و می گوید: هر دو طرف جنگ میدانند که حمله به تأسیسات نفتی میتواند بسیار خسارت بار باشد. در این صورت حتی اگر تنگه هرمز هم باز باشد، حجم تولید به شدت پایین میآید و چندین ماه و سال زمان میبرد تا به شرایط عادی برگردیم.
او تاکید کرده قیمت نفت نیز در صورت تداوم حملات به ۲۰۰ دلار میرسد. در آن صورت دیگر باز کردن تنگه مسأله اساسی نیست، بلکه بقای نفت مهم است. حملات روزهای اخیر بیشتر شبیه هشدار است.
آیا آمریکا از گران شدن نفت سود می برد؟
در حال حاضر آمریکا بزرگترین تولیدکننده نفت در جهان است. میرترابی کارشناس انرژی مدعی است که آمریکا از گران شدن نفت سود میبرد، اما سودبردن آن روند پیچیدهتری نسبت به دیگر کشورهای نفتی دارد. او میگوید: «آمریکا نفتی را که تولید میکند، نفت و گاز شیل است. این نوع نفت سوخت مایع است که خود آمریکا بخش زیادی از آن را نمیتواند پالایش کند.»
به گفته میرترابی، مصرف آمریکا ۱۷ میلیون بشکه است و مازاد نفت دارد. مازاد نفت آمریکا صادر میشود. به علت قدیمی بودن پالایشگاههای آمریکا، نزدیک ۸ میلیون بشکه نفت از این کشور صادر میشود. از آن طرف ۴ میلیون بشکه نفت وارد میکند که پالایشگاههایش به علت تنظیم شدن روی آن نفت، از کار نیافتند. بنابراین آمریکا در شرایط فعلی از گران شدن نفت سود میبرد، اما این سود به سادگی دیگر کشورها نیست. ضرر ناشی از واردات نفت آمریکا برای دولت است و سود حاصل از صادرات آن متعلق به شرکتهاست.»
اسرائیل از ادامه تنش سود می برد؛ ایران چه؟
میرترابی درباره تبعات تشدید بحران گفت: «در شرایط فعلی ایران باید سیاستی را پیش بگیرد که از این جنگ عبور کند. اسراییل اصلاً برایش مهم نیست که چه اتفاقی رخ دهد. ایران و دیگر کشورهای منطقه به شدت از ضربه به تأسیسات نفتی ضرر میکنند. در این صورت سه چهارم مردم کره زمین دچار آسیب میشوند. تصور من این است که اسراییل هم خیلی بدش نمیآید چنین اتفاقی رخ دهد.»
به گفته این کارشناس نفتی، مسیر جنگ طبق برنامه اسرائیلی ها پیش نرفته و سعی میکنند اتفاقات جدیدی رقم بزنند. اسراییل خودش واردکننده نفت و صادرکننده گاز است، بنابراین درمجموع اسراییل هم از وضعیت بازار ضرر میکند، اما نه با شدتی که ما آسیب میبینیم.»
او در پایان به این نتیجه رسیده که تشدید بحران به نفع اسراییل است و ایران باید برای مدیریت بحران فکر اساسی بکند.
این نا امنی تمامی کشورهای بزرگ را به اجماع می رساند که کنترل تنگه در دست یک سازمان بین المللی باشد!!! لطفا عاقل باشید!
اگر حاکم فعلی ایران تصمیم درستی گرفته و رفت آمد را برای همه از تنگه حتی برای اسرائیل فراهم و تضمین نماید، سرشار از سود است! اما اگر تهدید به بسته یا ناامن سازی نماید، کنترل تنگه را برای سالهای طولانی شاید برای همیشه از دست ایران خارج نمایند. الان آشکارا ترامپ دنبال یک اجماع جهانی است! اگر شکل بگیرد حتما به این سادگی این موقعیت را از دست نخواهد داد. لطفا عاقل باشیم!